Over NPO NPO Start
Overzicht

Ondertiteling

NPO Ondertiteling TT888 zorgt voor ondertiteling van Nederlandstalige televisieprogramma’s van publieke omroepen. Het belangrijkste doel is het toegankelijk maken van programma’s voor dove en slechthorende kijkers.

Oorspronkelijk werd deze ondertiteling alleen uitgezonden via Teletekst. Vandaar de naam TT888. TT888 titels zijn niet vast in beeld zoals vertalingstitels. De kijker zet ze zelf aan en uit.

Voor wie?

Uit recent onderzoek blijkt dat er ongeveer 4,5 miljoen teletekstondertiteling-gebruikers zijn. Dat is veel meer dan de 1,5 miljoen Nederlanders met gehoorproblemen. Mensen zetten de ondertiteling bijvoorbeeld aan vanwege omgevingsgeluiden tijdens het televisiekijken. Anderstaligen gebruiken de ondertiteling om de Nederlandse taal te leren. 


Hoe zet ik de ondertiteling aan?

De kijker kan ervoor kiezen deze ‘gesloten’ ondertiteling in- of uit te schakelen. Dat kan als volgt:

  • Op televisie op de publieke zenders via Teletekstpagina 888. 
  • Op NPO Start via het witte tekst-icoontje rechts boven in het beeld en kies ‘Nederlands’. Het icoontje wordt dan oranje en de ondertiteling is geactiveerd.

Wat wordt er allemaal ondertiteld?

Zo goed als het gehele Nederlandstalige aanbod van de publieke omroepen wordt door TT888 van ondertiteling voorzien. Het volledige overzicht staat op Teletekstpagina's 201-209. Op NPO Start zijn ondertitelde programma's voorzien van een teksticoon.
  • Momenteel wordt ruim 99% van het totale Nederlandstalige aanbod op NPO 1, 2 en 3 voorzien van ondertiteling. De wettelijke verplichting daarvoor is 95%.
  • Op NPO Start zijn alle uitzendingen met ondertiteling (terug) te zien, die tijdens de eerste uitzending op NPO 1, 2 en 3 ook van ondertiteling zijn voorzien.
  • Ook veel kinderprogramma’s die bedoeld zijn voor kleuters zijn ondertiteld. Dit wordt erg op prijs gesteld door meekijkende ouders en grootouders.
  • Voor de NPO themakanalen geldt dat 50% van de programma's ondertiteld moet worden. Dat wordt ruimschoots gehaald.
  • Op het themakanaal NPO Politiek worden veel debatten en vergaderingen vanuit de Tweede Kamer live ondertiteld.
  • Op NPO Nieuws worden de NOS nieuwsuitzendingen ondertiteld die ook op NPO 1, 2 en 3 te zien zijn.

Het verschil met vertalingstitels

De ‘gesloten’  TT888-ondertiteling is in de eerste plaats bedoeld voor dove en/of  slechthorende kijkers. Daardoor wijkt deze in een paar opzichten af van 'vertalende' ondertitels.

Zo maken wij meestal gebruik van meerdere kleuren om sprekers van elkaar te onderscheiden: wit, geel, lichtblauw en groen. Een wisseling van kleur geeft een wisseling van spreker aan. Het is dus niet zo dat iedere spreker een eigen kleur heeft. Wel geldt de afspraak dat presentatoren en interviewers zo veel mogelijk geel worden ondertiteld. Voor ironische opmerkingen is een speciaal leesteken ingevoerd. Dit ironieteken is (!), of (?) in vragende vorm.

Om geluiden weer te geven, worden witte hoofdletters gebruikt, bijvoorbeeld TELEFOON of DE MAN ZUCHT. Gezongen tekst wordt voorafgegaan door een sterretje.

Soorten ondertiteling

Bij TT888 wordt onderscheid gemaakt tussen ondertiteling die voorbereidbaar is en ondertiteling die live gedaan wordt.

Voorbereidbare ondertiteling
De meeste programma’s van NPO 1, NPO 2 en NPO 3 worden ruim voor uitzending aangeleverd. Daardoor kan de ondertiteling tot op de seconde nauwkeurig worden voorbereid. De ondertiteling loopt dan zo goed als synchroon aan het gesproken woord op tv.

Live ondertiteling
TT888 ondertitelt ook live-uitzendingen, zoals alle NOS Journaals en sportuitzendingen, Kassa!, Tijd voor MAX, Pauw, Goedemorgen Nederland en EenVandaag.

Bij de meeste programma’s krijgen wij daarbij beeld en geluid niet eerder binnen dan de kijker thuis. Daardoor loopt de ondertiteling vaak enkele seconden achter.  De redacteur moet dan immers meeluisteren en het gesprokene omzetten in een titel. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van spraakerkenningssoftware.

Hoe werkt live ondertiteling met spraakherkenning?
De redacteur heeft een headset op, met koptelefoon en microfoontje. Hij/zij luistert naar het gesprokene en spreekt dat na. De computer zet dat om in tekst; een ondertitel. Voordat de redacteur deze titel in beeld brengt, corrigeert hij eventuele fouten. Live ondertitelen is dus luisteren, spreken en lezen tegelijkertijd. Soms kiest de redacteur ervoor een titel met een foutje in beeld te brengen omdat corrigeren te veel tijd kost. De uitzending gaat immers gewoon door.

Voor een goede herkenning van de woorden moet er duidelijk gesproken worden en moet de computer goed op de stem van de spreker zijn ingesteld. Elke redacteur heeft daarom een eigen spraakprofiel dat is afgestemd op zijn/haar manier van spreken.

Is bij live-uitzendingen alles live?

Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van teksten en filmpjes die al voor de uitzending beschikbaar zijn. Zo ontvangen we vooraf vaak presentatieteksten en voice-overteksten. Deze worden vooraf bewerkt en omgezet in ondertitels die tijdens de uitzending één voor één in beeld worden gebracht.

Ondertiteling van NOS Journaals

TT888 heeft een directe verbinding met het systeem waarin de NOS-redacties teksten maken en filmpjes verzamelen. Zo komen de presentatieteksten van de journaallezers vrijwel automatisch in ons ondertitelsysteem binnen. Ook veel instarts kunnen we kort voor uitzending al voorbereiden. Dit geldt ook voor sportuitzendingen en Nieuwsuur.

Deze voorbereide titels worden handmatig in beeld gebracht tijdens de uitzending. Als er dan geschakeld wordt naar een verslaggever, of er is een gesprek (discussie) in de studio, dan schakelt ook de redacteur over op live ondertiteling.


Live-ondertiteling: uitgesteld live

Voor sommige live-programma’s is een speciale voorziening getroffen, waardoor de TT888-redactie de uitzending één minuut eerder te zien krijgt dan de kijker thuis. Die vertraging in de uitzending zorgt ervoor dat wij live-ondertiteling van hoge kwaliteit kunnen leveren en het synchroon met het gesproken woord kunnen uitzenden. Voor een dergelijke uitzending zijn drie redacteuren tegelijk aan het werk.

De eerste redacteur luistert naar de spreker en tolkt simultaan mee, zonder te letten op eventuele fouten die in de titels komen.

Een tweede redacteur corrigeert de eventuele fouten in het computerscherm.

De derde redacteur brengt de titels tijdens de uitzending op tv in beeld.

De Wereld Draait Door, Pauw, Jinek, Buitenhof en Studio Voetbal worden op deze wijze ondertiteld.

Andere manieren van tekst-invoer
Velotype
De Velotype is een speciaal toetsenbord. Hierop worden de letters niet één voor één aangeslagen, maar per lettergreep. Net als een akkoord op een piano. Speciaal getrainde veloredacteuren kunnen snelheden halen tot bijna duizend aanslagen per minuut. Deze techniek wordt echter steeds minder gebruikt.

Qwerty-toetsenbord
De redacteur typt op het gewone qwerty-toetsenbord.

Copy/paste
Vaak worden voice-overteksten en presentatieteksten bij TT888 vooraf aangeleverd via de mail. Deze kunnen eenvoudig in de ondertitelsoftware worden gekopieerd, waar ze bewerkt worden tot ondertitels.


Contact

help.npo.nl
www.twitter.com/tt888