Over NPO NPO Start
Overzicht

Geschiedenis van de publieke omroep

scroll naar beneden

De beginjaren van de radio

1919: Eerste radioprogramma gaat de ether in
Initiatiefnemer en presentator is de Friese ingenieur Hans Idzerda, die de uitzending vanuit zijn woning in Den Haag verzorgt.

1923: Hilversum bakermat omroep
Op 21 juli 1923 vindt de eerste reguliere radio-uitzending plaats vanuit de Nederlandse Seintoestellenfabriek in Hilversum.


Fotocredits: Spaarnestad Photo

De verzuiling

Vanaf 1924: elke stroming zijn eigen omroep
In aanvulling op de algemene programma’s van de latere AVRO richten de protestanten in het najaar van 1924 de NCRV op. In november 1925 volgen de katholieken met de KRO, de socialisten met de VARA en medio 1926 de vrijzinnig protestanten met de VPRO.

De oorlogsjaren

1940-1945: Radio Oranje populair
Tijdens de bezetting worden alle omroepen verboden. De NSB heeft een eigen omroep, de Rijksradio, maar die is niet erg populair. Nederland luistert massaal naar illegale zenders vanuit Engeland, zoals Radio Oranje, ‘de stem van strijdend Nederland’.

De komst van televisie

1949: Kabinet zegt ja tegen televisie
Het kabinet Drees-Van Schaik besluit dat er televisie mag worden gemaakt. Het duurt nog twee jaar voordat de eerste uitzending een feit is. De vier grote omroepen richten samen de NTS op om de uitzendingen te verzorgen.

1951: Eerste televisie-uitzending
“Goedenavond dames en heren. Vanavond is het een heel bijzondere avond.” Met deze woorden opent journaliste Jeanne Roos op 2 oktober 1951 de eerste officiële televisie-uitzending in Nederland vanuit Studio Irene in Bussum.

Roerige omroeppolitiek

1965: Kabinet struikelt over omroep
De aanvraag van het populaire TV Noordzee om als TROS tot het bestel toegelaten te worden, leidt tot de val van het kabinet Marijnen. Een nieuw kabinet stelt de Omroepwet op. Deze wet maakt het bestel toegankelijker voor nieuwe toetreders en introduceert de omroepstatus: hoe meer leden, hoe meer zendtijd. Daarnaast zet de wet de deur open voor reclame bij de publieke omroep.

1969: Oprichting NOS
De Omroepwet leidt ook tot de oprichting van de NOS, een fusie van de Nederlandse Televisie Stichting (NTS) en de Nederlandse Radio unie (NRU).

Nieuwe toetreders

1970: EO wordt aspirant omroep
De EO heeft twee jaar nodig om de benodigde 15.000 leden voor een aspirant status binnen te halen. De eerste uitzending volgt op 1 april 1970.

1975: Veronica gaat aan wal
Na een bestaan van 14 jaar als zeezender maakt Veronica eind 1975 zijn eerste radio-uitzending als erkende publieke omroep. Een paar maanden later volgt de televisie. In 1995 stapt de omroep uit het publieke bestel en gaat commercieel.

Speciaal voor jongeren

1998: Oprichting BNN
Bart News Network, gepresenteerd door Bart de Graaff, is midden jaren 90 een populair tv-programma van Veronica. Met zijn programma weet De Graaff voldoende leden te werven, om in 1998 als publieke jongerenomroep BNN een eigen uitzendlicentie te bemachtigen.

Het bestel onder druk

2000: Afschaffing omroepbijdrage
Het Paarse kabinet  van VVD, PvdA en D66 schaft in 2000 de omroepbijdrage af. In plaats daarvan wordt de publieke omroep voortaan vanuit belastinggeld betaald.

2004 en 2012: Bezuinigingen en fusies
Na een bezuiniging van 64 miljoen in 2004 volgt in 2012 een korting van maar liefst 200 miljoen euro op het omroepbudget. Deze bezuiniging zal onder andere leiden tot verschillende omroepfusies. AVRO/TROS, BNN/VARA en KRO/NCRV gaan samen. EO, VPRO en Omroep MAX blijven zelfstandig, net als de twee taakomroepen NOS en NTR.

NPO: één sterk merk

2014: Nederland 1 wordt NPO 1
Met één sterke naam op radio, tv en internet wil NPO een beter tegenwicht bieden aan internationale mediamerken als Youtube, Google en Apple. Alle zenders en platforms krijgen NPO in de naam. Zo worden Nederland 1, 2 en 3 omgedoopt in  NPO 1, 2 en 3.

2016: Een nieuwe Mediawet
Na een intensief parlementair traject wordt de nieuwe Mediawet aangenomen in de Eerste Kamer. De nieuwe wet maakt de publieke omroep onafhankelijker van de politiek. De deur voor externe producenten gaat verder open en het NPO-bestuur krijgt meer mogelijkheden om te sturen op doelmatigheid.

Vernieuwing on demand

2017: Uitzending Gemist wordt NPO Start
NPO lanceert in juli zijn nieuwe video on demand dienst NPO Start. Een forse upgrade van het bekende Uitzending Gemist. Behalve een technische verbetering biedt NPO Start meer mogelijkheden om op maat gesneden aanbod te krijgen.